Το Νόμπελ Οικονομίας τιμά φέτος δύο θεωρητικούς και τις θεωρίες τους

Συχνά, το κοινό δεν εντυπωσιάζεται όταν προσπαθείς να του εξηγήσεις γιατί κάποιος άξιζε να πάρει το βραβείο Νόμπελ στα οικονομικά. Το έργο του Franco Modigliani που κέρδισε το βραβείο Νόμπελ το 1985 περιελάμβανε ένα μοντέλο αποταμίευσης στη βάση ενός υποδείγματος κύκλου ζωής με μεγάλη απήχηση, ωστόσο θυμάμαι να λέγεται ότι ο καθηγητής Modigliani κέρδισε επειδή επεσήμανε ότι οι άνθρωποι πρέπει να αποταμιεύουν για τα γεράματά τους.

Φέτος έχουμε δύο νικητές, τον Oliver Hart, έναν βρετανικής καταγωγής οικονομολόγο του Πανεπιστήμιου του Χάρβαρντ, και τον Bengt Holmström, έναν Φινλανδό οικονομολόγο του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης, που είναι θεωρητικοί των οικονομικών και των οποίων τα έργα δεν διαβάζονται καθόλου εύκολα, ακόμα και από πολλούς επαγγελματίες οικονομολόγους. Παρ “όλα αυτά το έργο τους έχει εμβαθύνει σημαντικά την κατανόησή μας για τα συμβόλαια και τις ανώνυμες εταιρείες. Έχουν δημιουργήσει ένα τεχνικό πλαίσιο που μπορεί να αξιοποιηθεί από άλλους ερευνητές, πράγμα πολύ πιο δύσκολο να κάνει κανείς από το να μοιράζει εδώ κι εκεί χρήσιμες συμβουλές. Έτσι μην βιαστείτε να απογοητευτείτε αν κάποια κομμάτια από το έργο τους, όταν μεταφέρονται σε ακέραια τμήματα, φαίνονται σαν κάτι που ακούσατε τυχαία την περασμένη εβδομάδα σε κάποιο πηγαδάκι στη δουλειά.

Ο Hart, σε μία σειρά μελετών που έχει δημοσιεύσει με άλλους συγγραφείς, προσπάθησε να εντοπίσει ποια είναι η κατάλληλη στιγμή που μία εταιρεία πρέπει να εξαγοράσει τα περιουσιακά στοιχεία μιας άλλης εταιρείας. Οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές είναι συνήθεις πρακτικές, αλλά πότε μπορούν να μεγιστοποιήσουν την αξία των επιχειρήσεων; Ο Hart κατάφερε να κατανοήσει πώς οι μεταβιβάσεις κυριότητας επηρεάζουν προγενέστερες αποφάσεις για επενδύσεις στην αξία των περιουσιακών στοιχείων μιας εταιρείας. Για παράδειγμα, αν η Bayer εξαγοράσει την εταιρεία Monsanto, τα κίνητρα για τα διευθυντικά στελέχη της πρώτης να προσθέσουν αξία μπορεί να αυξηθούν ενώ για τα στελέχη της δεύτερης τα κίνητρα μπορεί να μειωθούν. Η επιτυχία της συγχώνευσης μπορεί να εξαρτάται από το αν το κέρδος εδώ αντισταθμίζει την απώλεια. Σε μία σχετική δημοσίευση, ο Hart βοήθησε να επινοηθεί μία τεχνική γλώσσα που αναλύει πότε η παρουσία πολλών δυνητικών σημείων βέτο μπορεί να ανακόψει την πρόοδο μιας επιχειρηματικής συμφωνίας.

Ο Hart, και πάλι απο κοινού με άλλους συγγραφείς, κυκλοφόρησε μία άλλη μελέτη για το πότε θα πρέπει να είναι προτιμητέο η ιδιοκτησία να ανήκει στο δημόσιο και όχι σε χέρια ιδιωτών. Οι περισσότεροι από εμάς προτιμούμε να τρώμε σε ιδιωτικά και όχι κρατικά εστιατόρια, επειδή πιστεύουμε ότι θα μας κοστίσει λιγότερο, το φαγητό θα είναι πιο νόστιμο και θα υπάρχει περισσότερη καινοτομία. Την ίδια στιγμή, η ύπαρξη ιδιωτικών φυλακών μπορεί να μην είναι το ίδιο καλή ιδέα. Οι εταιρείες διαχείρισης φυλακών θα προσπαθήσουν να μειώσουν τα κόστη τους, αλλά το αποτέλεσμα μπορεί να είναι οι εγκαταστάσεις να μην προσφέρουν ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Μερικές φορές η φαινομενικά αναποτελεσματική γραφειοκρατία κάνει καλύτερη δουλειά βοηθώντας στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων.

Ένα ερώτημα που τίθεται για πολύ καιρό είναι γιατί στις εξαγορές δεν γίνεται καλύτερη επιβολή πειθαρχικών μέτρων προς τους κακούς managers. Ο Hart, σε συνεργασία με τον Sanford Grossman, έγραψε την πιο σημαντική έως τώρα μελέτη που απαντά στο ζήτημα αυτό. Ας υποθέσουμε ότι μία μετοχή πωλείται στα 80 δολάρια, αλλά ένας «επιθετικός» επιδρομέας μπορεί να κάνει την εταιρεία να αξίζει 100 δολάρια ανά μετοχή. Οι μέτοχοι μπορεί να αντισταθούν σε μια προσφορά των $ 90, με την ελπίδα να αντέξουν ως το τέλος και να πάρουν την πλήρη αξία των $ 100 . Αρκετοί άνθρωποι μπορεί να μην πουλήσουν, και έτσι δεν πραγματοποιείται πάντα μία εξαγορά που ενισχύει την αξία. Μια παρόμοια λογική εξηγεί γιατί η αστική ανάπλαση, μέσω της «μαζικής αγοράς κτηρίων», μερικές φορές αποτυγχάνει επίσης.

Ο Holmström έχει εργαστεί σε παράλληλα θέματα συμβάσεων και οργανισμών. Ας πούμε ότι σχεδιάζετε μία σύμβαση για έναν εργαζόμενο ή και για έναν Διευθύνοντα Σύμβουλο. Πόσο θα πρέπει να τον ανταμείψετε για την καταβλητέα προσπάθεια όπως την αντιλαμβάνεστε και πόσο για κάποιο μέτρο επιτυχών αποτελεσμάτων, όπως το υπολογιζόμενο κέρδος ή η επιτυχία του τμήματος αυτού του εργαζομένου; Ο Holmström δημιούργησε την τεχνική γλώσσα που κατέστησε δυνατή τη συστηματική πρόοδο σε αυτά τα ζητήματα, ενώ ο ίδιος έδειξε γιατί μπορεί να θέλετε να ανταμείψει κανείς τον εργαζόμενο και στις δύο βάσεις.

Ένα συναφές ερώτημα είναι πόσο κίνδυνο πρέπει να αποδόσεις στο αντισυμβαλλόμενο μέρος μιας συμφωνίας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα όταν προσπαθούν να υπολογίσουν τη βέλτιστη απαλλαγή (αφαιρετέα από την ασφαλιστική αποζημίωση). Μια υψηλότερη απαλλαγή ιατρικής ασφάλισης θα μειώσει τον αριθμό των περιττών ιατρικών επισκέψεων, αλλά θα μειώσει και την αξία της ασφάλισης επιβαρύνοντας τον ασθενή με μεγαλύτερο οικονομικό κίνδυνο. Ο Holmström έδειξε ότι δεν υπάρχει αυστηρός τρόπος για να υπολογιστεί επακριβώς.

Και οι δύο οικονομολόγοι μας έδειξαν πόσο δύσκολο είναι να συντάξει κανείς συμβόλαια που να λειτουργούν ομαλά και απρόσκοπτα, καθώς η επίλυση ενός προβλήματος κινήτρου συχνά δημιουργεί ένα άλλο. Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι, δημιούργησαν τη συστηματική επίσημη γλώσσα που υποδεικνύει το λόγο για τον οποίο πρέπει να ισχύει αυτό.

Για ένα άλλο συγκεκριμένο παράδειγμα, ο Holmström ανέλυσε γιατί «οι ανησυχίες καριέρας» μπορεί να παρασύρουν τους εργαζόμενους να στείλουν ψευδή σήματα αξίας αντί να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Σε άλλες περιπτώσεις, μία εργαζόμενη μπορεί να προτιμήσει να κρύψει τις ικανότητές της ώστε να μην καταλάβει το αφεντικό της πόσο ικανή είναι. Αποκαλύπτοντας κάποιος το πλήρες εύρος των προσόντων του μερικές φορές μπορεί απλά να δώσει έρεισμα στο αφεντικό για να απαιτήσει περισσότερη προσπάθεια.

Ο Holmström έδειξε επίσης γιατί οι οικονομικές κρίσεις περιστρέφονται τόσο συχνά γύρω από το χρέος, όταν οι τράπεζες προσφέρουν επαρκή ρευστότητα ή μπορεί να απαιτήσουν το κράτος να τους παράσχει ρευστότητα, και ακριβώς πώς και γιατί τα πιο ρευστά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού μπορούν να προσφέρουν χαμηλότερες αρχικές αποδόσεις. Το 1990 η ανάλυσή του της σκανδιναβικής οικονομικής κρίσης εκείνης της εποχής αποδείχτηκε προφητική για τα προβλήματα που θα αναδύονταν αργότερα στις ΗΠΑ και αλλού.

Και οι δύο νικητές της φετινής χρονιάς έχουν αφιερώσει πολύ χρόνο στην αλληλεπίδραση με τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και με τα κράτη. Αυτό είναι που τους βοήθησε να χτίσουν σχετικά αφηρημένα πλαίσια που θα αποδεικνύονταν τόσο χρήσιμα για την περαιτέρω πρόοδο της έρευνας. Αν αυτό δεν είναι πάντα τόσο προφανές με την πρώτη ματιά, ε τότε, αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που δεν μπορεί ο καθένας να κερδίσει ένα βραβείο Νόμπελ.

Του Tyler Cowen. Πηγή: www.capital.gr

LOCATION

  • ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

  • 26ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 43, LIMANI CENTER

  • T.K. 546 27

  • ΑΘΗΝΑ

  • ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 10, ΣΥΝΤΑΓΜΑ

  • T.K. 106 71

CONTACT

  • NEWSLETTER

  • Εγγραφείτε στο newsletter για να λαμβάνετε τα τελευταία νέα μας.

tw
fb
samaras